voltaire 21 kasım 1694'te paris'te doğdu. asıl adı françois-marie arouet'dir. bir cizvit okulunda okuyup hazcı yaşam felsefesini benimsedi burada. daha sonraları ise zekâsı ve hoş sohbetliliğiyle paris sosyetesinin gözdesi oldu.
1717'de ülkeyi yöneten orléans dükünü hicveden bir yazı yazdığı için tutuklandı ve on bir ay bastille'de yattı. hapisten çıktıktan sonra oedipe ve henriade adlı trajedilerini yazarak büyük başarı kazandı. dönemin en büyük trajedi yazarı olarak geçmeye başladığı sıralarda voltaire ismini kullanmaya başladı.1726'da rohan düküyle kavga etmesinin ardından beş ay bastille'de kaldı, daha sonra İngiltere’ye sürüldü.
burada dönemin ünlü isimleriyle tanıştı. edebiyat akımlarıyla, bilimsel gelişmelerle ilgilendi. 1729'da fransa'ya döndü.döner dönmez yeni yatırımlar yaptı ve kendine bir servet edindi. tarihe yöneldi, yeni bir türü deniyordu. yayınladığı felsefe sözlüğü, fransız siyasal rejimini eleştiriyordu. yerleşik dinsel ve siyasal kurumları açıkça karşısına alıyordu. bu yüzden yeniden tutuklama kararı çıktı. bunun üzerine voltaire, chatelet markizinin yanına sığındı. şatosunda edebiyat çalışmalarına ve tarih araştırmalarına devam etti.
hayranı olduğu ve yazıştığı prusya veliahtı ii.friedrich tahta çıkınca, fransız hükümeti onu yarı resmi bir görevle berlin'e gönderdi. voltaire yeniden yükselmişti, dostlarının yardımıyla versailles’da tarih yazmanlığına getirildi. yazdığı “fanatizm veya muhammet peygamber” trajedisi bir oyundan sonra yasaklandı. bu arada fransa kralıyla arası açıldığı için cenevre’ye yerleşti.
yazılarıyla protestanları kızdırdı ve rousseau ile arası açıldı. diderot'nun “encyclopedie” sinin cildi için yazdığı cenevre maddesi buradaki düşünürleri kızdırınca, cenevre'de de kalamadı. bundan sonra İsviçre-fransa sınırında, biri İsviçre'de diğeri fransa'da iki malikane alarak polis takibinden kurtulmaya çalıştı.
1778'de paristen gelen daveti kabul etti ve irene adlı oyunun provaları için paris'e gitti. 30 mart 1778 günü fransız akademisi'ne ve comédie française'e kabul edildi. mayıs 1778'de öldü.
(uveyevlat, 3/31/2006 10:09:00 PM)