mercan dede (nam-ı diğer dj arkın allen), doğuya özgü sufi müziğinin ilahi geleneğini çağdaş müziğin tınılarıyla incelikli bir şekilde harmanlayarak eski ile yeniyi, doğu ile batı'yı birleştiriyor. sufi inancına yürekten bağlılığıyla tanınan dede, sufi makamların yorumuna ve özgün bestelerin tınılarına ve doğa ile verenin ritmlerine getirdiği ilahi boyutu isimsiz müziğinde yansıtıyor.
1966 yılında türkiye'de doğan arkın ilıcalı üniversite yıllarında kubbealtı cemiyeti'nde neyzen ömer erdoğdu'ların öğrencisi oldu. aynı dönemde tasavvuf müziği ve kültürünün bu dönemdeki önemli aydınlarından olan ve aynı zamanda bendir enstrümanının yaşayan en büyük ustası kabul edilen nezih uzel'den de bendir ve türk ritmleri eğitimi aldı. ebru sanatını öğrendiği büyük ney üstadı niyazi sayın'dan fazlasıyla etkilendi. 1988 yılında göç ettiği kanada'da güzel sanatlar üzerine lisans ve yüksek lisans eğitimini tamamlayan mercan dede aynı üniversitede başladığı öğretim üyeliğine, müzik çalışmalarının ağırlık kazanması sebebiyle kısa bir süre önce ara verdi.
1990'dan bu yana değişik sufi gruplar ile avrupa, kanada, abd ve türkiye'de müzik çalışmalarına devam eden sanatçının "mercan dede ensemble" grubu 1997 yılında kuruldu. mercan dede'nin ilk albümü "sufi dreams" bağımsız bir plak şirketi olan golden horn şirketi tarafından çok az sayıda basılıp dağıtıldı buna rağmen gerek kuzey amerika gerekse avrupa'da çok olumlu eleştiriler aldı. alman televizyonu saarlandischer rundfunk sufi kültürü üzerine hazırladığı belgeselde mercan dede'ye yer verdi. belgeselin müziği ise yine mercan dede tarafından gerçekleştirildi. sanatçının 2. albümü "journey's of a dervish" 1999 yılında goldenhorn plak şirketi’nden çıktı.
reji ve koreografisini beyhan murphy'nin gerçekleştirdiği ve modern dans topluluğu tarafından sergilenen “seyahatname 2001” adlı gösteri için bestelenen müziklerden oluşan seyahatname albümü doublemoon etiketiyle yayınlandı. yine aynı yıl dünyanın en prestijli caz festivallerinden uluslararası montreal jazz festivali'nin "doğu ile batı buluşuyor" başlıklı konserinde, burhan öçal ve jamaaladeen tacuma ile mercan dede trio olarak 170.000 kişinin önünde sahneye çıktı. yeni projesi secret tribe ile banlieues bleues festival, rasa cultur center, bimhuis gibi avrupa'nın önemli caz ve dünya müziği kulüpleri ve festivallerini içeren türkiye/avrupa turnesini gerçekleştirdi. olumlu eleştiriler üzerine secret tribe ile 2002 yılında 2. albümleri “nar” doublemoon tarafından yayınlandı.
secret tribe ile katıldığı dünya müziğinin en önemli iki festivali womex ve transmusicale de rennes’deki büyük ilgiden sonra 2003 yazında 30 konserlik avrupa turunda dünyanın sayılı festivallerinden montreux jazz festivali (İsviçre), jazzavienne (fransa), etnosur (İspanya), world roots festival (hollanda), popdeurope (almanya)'da sahne aldı. avrupa turnesinin başarısı womex 2003'te bbc radio 3 awards'da "orta-doğu ve kuzey afrika"ile "club global" olmak üzere iki dalda ödüle aday gösterilmesini sağladı. mercan dede 2003’te 2 dalda ödüle aday olan tek sanatçı oldu.
müzisyenliği süresince kani karaca, İhsan özgen, peter murphy, natacha atlas, musafir, İlhan erşahin, jamaledeen tacuma, hugh marsh, omar sosa, mich gerber, fazıl say, susheela raman, trans global underground, dhafer youssef gibi klasik, dünya ve alternatif müziğinin dev isimleri ile aynı sahnede yer alan mercan dede aynı zamanda yapımcı olarak da bir çok çalışmaya katıldı. peter murphy'nin son albümünde ortak yapımcılığı üstlenen sanatçı nusrat fateh ali khan'ın yapımcılarından real world şirketi'nin yapımcısı michael brooks, groove a la turca'nın yaratıcısı ve electrik bas gitarın ustası jamaledden tacuma, arka arkaya 6 yıl kanada'nın en iyi emprovizasyon sanatçısı ödülünü alan hugh march ile ortak albümler hazırladı.
ocak 2004’de genç yeteneklerden oluşan bir grup kuran mercan dede new york’ta düzenlenen ve 5 kıtadan 16 farklı müzisyen ve grubun katıldığı “globalfest” adlı festivale konuk oldu. dede, ayrıca, kültür bakanlığı tarafından başlatılan ve türkiye’ye kültürel alanda dünyada temsil edecek olan “güldestan projesi”nin de müzik direktörlüğüne getirildi.
sanatçının mercan dede kimliğindeki acemilikten çıraklığa geçişi olarak tanımladığı 5. albümü “su” temmuz 2004’de piyasaya çıktı. “su”ya hugh marsh, susheela raman, özcan deniz, sabahat akkiraz, dhafer youssef, ceza, göksel baktagir gibi ünlü müzisyenler konuk oldular. yeni albümle beraber yine yollara düşen sanatçı, malta dünya müzikleri festivali’ne katıldı.
temmuz ayında abd’de piyasaya çıkan double albümü “sufi traveler”in tanıtımı için gerçekleştirdiği abd turnesinde izleyicilerin ve eleştirmenlerin büyük ilgisiyle karşılaştı. global rhythm magazine eylül sayısında mercan dede’yi kapak yaptı ve 4 sayfa röportajına yer verdi. turnenin ardından İstanbul’da 5 ağustos’ta konukları susheela raman, dhafer youssef ve ceza ile verdiği açıkhava konserinde sevenleriyle buluştu. mercan dede eylül’de berlin’de düzenlenen şimdi/now festivali’ne katıldıktan sonra aralık ayında türkiye turnesini gerçekleştirecek.
troya medya mercan dede’nin müzikal yolculuğunu filme aldı ve belgesel cnn türk’de iki kez yayınlandı.
mercan dede diskografi
su (2004- doublemoon records)
nar (2002 - doublemoon records )
seyahatname (2001 - doublemoon records)
journey of a dervish (1999 - golden horn records)
sufİ dreams (1996 - golden horn records)
(soan koyma abi, 15.12.2005 18:18:00 ~ 15.12.2005 18:19:00)