rönesans yalanı
“rönesans” (renaissance) kelime anlamı itibariyle ‘yeniden doğuş’ demek. 19. yüzyıl tarihçileri tarafından aydınlık kabul ettikleri kendi çağlarını karanlık ortaçağ’dan ayırd etmek üzere icad edilen “rönesans” terimi, nedense fazlasıyla ciddiye alınmış ve sanki tarihte böyle bağımsız bir dönem yaşanmış gibi gösterilmiştir. oysa tarihte rönesans’ı meydana getiren ustaların yaşadığı ve eserlerini ortaya koydukları bir zaman diliminden söz edebilmekle birlikte, öyle planlı programlı, tasarlanmış, başı ve sonu belli bir dönemi kesinlikle göremeyiz.
İnsanın otoriteleri sorgulamaya başladığı dönem olarak yüceltilen rönesans’ın kendisi nedense sorgulanmaz, kutsal bir inek gibi çevremizde döner durur. oysa lynn thorndike adlı uzman, daha 1943 yılında şunları söylüyordu: “hiç kimse rönesans’ın ayrı bir dönem olarak varlığını ispatlayamadı; hatta bunu yapmak için çaba da göstermedi.” yani rönesans’ın orta çağlardan nasıl ayırt edilebileceğini bilmediğimiz halde rönesans’ın varlığı hakkında kesin bir dille konuşabiliyoruz.
İşte günümüzün en önde gelen rönesans uzmanlarından peter burke, dikkatimizi rönesans’ın latin ve yunan kaynaklarına, yani binlerce yıl öncesine bir ‘geri dönüş’ hareketi olduğu noktasına çeker. yani rönesans aydınları, aslında ilerici değil, gericidir. nitekim genellikle rönesans’ın hümanist yazarları arasında zikredilen montaigne, bazı bakımlardan rönesans aleyhtarı değil midir?
(urkekserce, 12/11/2007 8:47:00 PM)